<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X62n1195">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1195 念佛起緣彌陀觀偈直解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1195 念佛起緣彌陀觀偈直解</title>
			<author>淸 張淵述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">62</idno>.<idno type="no">1195</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">念佛起緣彌陀觀偈直解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04676">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04676</charName>
				<mapping cb:dec="987716" type="PUA">U+F1244</mapping>
			<mapping type="unicode">U+200D4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>允</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[ㄠ-ㄙ+?]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15269">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15269</charName>
				<mapping cb:dec="998309" type="PUA">U+F3BA5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+29517</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>類</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[類-犬+女]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-07-04T09:38:29">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0547a" n="0547a"/>
<lb ed="X" n="0547a01"/>
<lb ed="X" n="0547a02"/>
<lb ed="X" n="0547a03"/>
<lb ed="X" n="0547a04"/>
<lb ed="X" n="0547a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1195-A 念佛起緣觀偈直解叙</cb:mulu><head>No. 1195-A
<lb ed="X" n="0547a06"/><lb ed="R110" n="0148a01"/> 念佛起緣觀偈直解叙</head>
<lb ed="X" n="0547a07"/>
<lb ed="X" n="0547a08"/><lb ed="R110" n="0148a02"/><p xml:id="pX62p0547a0801">念佛一門。乃諸佛敎網之宏綱。主掌淨土之要門也。
<lb ed="X" n="0547a09"/><lb ed="R110" n="0148a03"/>初倡自靈山。接脉於震旦。則自晉時廬山始。至隋出
<lb ed="X" n="0547a10"/><lb ed="R110" n="0148a04"/>有天台智者。弘通念佛之一法。於是宏綱揭。敎網張。
<lb ed="X" n="0547a11"/><lb ed="R110" n="0148a05"/>而我佛廣長舌相。遂卽遍覆於震旦。隋時之智者。卽
<lb ed="X" n="0547a12"/><lb ed="R110" n="0148a06"/>天台第一代祖也。所作有十疑論。指歸淨土。成就出
<lb ed="X" n="0547a13"/><lb ed="R110" n="0148a07"/>世三不退地。於末法衆生機緣易接處。要功則仗在
<lb ed="X" n="0547a14"/><lb ed="R110" n="0148a08"/>念佛。一一論中。抉破羣疑。發明玄奧。實主掌淨土之
<lb ed="X" n="0547a15"/><lb ed="R110" n="0148a09"/>大宗匠也。余思佛敎之行。較難於儒。其欲振季世之
<lb ed="X" n="0547a16"/><lb ed="R110" n="0148a10"/>頹綱。紹靈山之法脉。此一大事。決非聖人不能任。先
<lb ed="X" n="0547a17"/><lb ed="R110" n="0148a11"/>賢以爲天台第一代祖。卽釋迦再來身者。洵屬可信。
<lb ed="X" n="0547a18"/><lb ed="R110" n="0148a12"/>嗣是有繼天台而起者。如唐之飛錫。則有寶王論。宋
<lb ed="X" n="0547a19"/><lb ed="R110" n="0148a13"/>之優曇有寶鑑。元之天如有或問。其餘若宗鏡若公
<lb ed="X" n="0547a20"/><lb ed="R110" n="0148a14"/>據若合論。歷代傳人。著作甚富。余難盡述。迨到明時
<lb ed="X" n="0547a21"/><lb ed="R110" n="0148a15"/>蕅益大師出自靈峰。集有淨土十要一書。<g ref="#CB04676">𠃔</g>可謂繼。
<lb ed="X" n="0547a22"/><lb ed="R110" n="0148a16"/>天台而集其大成。第窮鄕委巷。老幼婦女。但知習得
<lb ed="X" n="0547a23"/><lb ed="R110" n="0148a17"/>八句觀偈。未能達得大部全書。是可慨也。甚至有怖
<lb ed="X" n="0547a24"/><lb ed="R110" n="0148a18"/>冥司乏資。直將念佛一句作錢抵者。噫。是把明珠彈
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0547b" n="0547b"/>
<lb ed="X" n="0547b01"/><lb ed="R110" n="0148b01"/><g ref="#CB15179">雀</g>耳。不知念佛一門。乃橫截生死之慧劍。徑出幽冥
<lb ed="X" n="0547b02"/><lb ed="R110" n="0148b02"/>之快帆。作佛度生。在此一念。生蓮出劫。在此一念。肯
<lb ed="X" n="0547b03"/><lb ed="R110" n="0148b03"/>將此念作錢抵乎。盖念無大小。要知圓解。觀經云。諸
<lb ed="X" n="0547b04"/><lb ed="R110" n="0148b04"/>佛如來。是法界身。入一切衆生心想中。故知佛面向
<lb ed="X" n="0547b05"/><lb ed="R110" n="0148b05"/>於一切衆生。念一句佛。則能摧敵一切衆生之業障。
<lb ed="X" n="0547b06"/><lb ed="R110" n="0148b06"/>念一句佛。則能震動一切衆生之慧<anchor xml:id="nkr_note_add_0547b0601" n="0547b0601"/><anchor xml:id="beg0547b0601" n="0547b0601"/>芽<anchor xml:id="end0547b0601"/>。業障摧。則土
<lb ed="X" n="0547b07"/><lb ed="R110" n="0148b07"/>不期淨而自淨。是以有淨土出生。慧芽震。則華不期
<lb ed="X" n="0547b08"/><lb ed="R110" n="0148b08"/>敷而自敷。是以有蓮華托體。世界廣無邊。則此一念
<lb ed="X" n="0547b09"/><lb ed="R110" n="0148b09"/>之力亦無邊。衆生出無盡。則此一念之力亦無盡。當
<lb ed="X" n="0547b10"/><lb ed="R110" n="0148b10"/>知能把佛號。但念一聲。則菩提種子。永劫長栽。巍巍
<lb ed="X" n="0547b11"/><lb ed="R110" n="0148b11"/>功德。法界同量。由是一柱香一瓣華供在佛前。卽能
<lb ed="X" n="0547b12"/><lb ed="R110" n="0148b12"/>徧供一切衆生。能令衆生熏此華香。均獲未來作佛
<lb ed="X" n="0547b13"/><lb ed="R110" n="0148b13"/>資糧。借幻求實。無幻非眞。識是圓解。念佛方能得力。
<lb ed="X" n="0547b14"/><lb ed="R110" n="0148b14"/>噫。此一法門。功德誠難思議。爾借八句觀偈。因所習
<lb ed="X" n="0547b15"/><lb ed="R110" n="0148b15"/>而順導之。亦欲其儕儕齊超淨土。使信知有念佛一
<lb ed="X" n="0547b16"/><lb ed="R110" n="0148b16"/>門也。惟願有志斯道者。閱吾是編。進以靈峰之十要。
<lb ed="X" n="0547b17"/><lb ed="R110" n="0148b17"/>則淨土之趣。直可當下自悟矣。</p>
<lb ed="X" n="0547b18"/><lb ed="R110" n="0148b18"/><p xml:id="pX62p0547b1801">同治甲戌孟夏　剡南後學　張淵　謹識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547b19"/>
<lb ed="X" n="0547b20"/>
<lb ed="X" n="0547b21"/>
<lb ed="X" n="0547b22"/>
<lb ed="X" n="0547b23"/>
<lb ed="X" n="0547b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0547c" n="0547c"/>
<lb ed="X" n="0547c01"/>
<lb ed="X" n="0547c02"/><cb:docNumber>No. 1195</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0547c03"/><lb ed="R110" n="0149a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>念佛起緣彌陀觀偈直解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0547c04"/>
<lb ed="X" n="0547c05"/><lb ed="R110" n="0149a02"/><byline cb:type="author">剡南　張　淵潛室氏　述</byline>
<lb ed="X" n="0547c06"/><lb ed="R110" n="0149a03"/><byline cb:type="collector">章夢仙鹿遊氏　輯</byline>
<lb ed="X" n="0547c07"/><lb ed="R110" n="0149a04"/><byline cb:type="other">剡西　樓仁深靜山氏
<lb ed="X" n="0547c08"/><lb ed="R110" n="0149a05"/>　趙洪文許齋氏
<lb ed="X" n="0547c09"/><lb ed="R110" n="0149a06"/>　衲　戒肅蓮芳　同校</byline>
<lb ed="X" n="0547c10"/><lb ed="R110" n="0149a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">念佛起緣彌陀觀偈直解</cb:mulu><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX62p0547c1001"><l>阿彌陀佛身金色</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c11"/><lb ed="R110" n="0149a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0547c1101">佛地論。佛。覺也。覺一切種智。復能覺有情。如睡夢
<lb ed="X" n="0547c12"/><lb ed="R110" n="0149a09"/>覺。故名爲佛。又具一切智。一切種智。出煩惱障。及
<lb ed="X" n="0547c13"/><lb ed="R110" n="0149a10"/>所知障。覺了一切諸法性相。能自開覺。亦能開覺
<lb ed="X" n="0547c14"/><lb ed="R110" n="0149a11"/>一切有情。如睡夢覺。如蓮華開。故稱爲佛。又覺有
<lb ed="X" n="0547c15"/><lb ed="R110" n="0149a12"/>三義。自覺。覺他。覺滿。</p>
<lb ed="X" n="0547c16"/><lb ed="R110" n="0149a13"/><p xml:id="pX62p0547c1601"><note place="inline">按。智有三種。卽自覺覺他覺滿同一義故。一切智圓。卽羅漢界。種智圓。卽菩薩界。一切種智圓。則法
<lb ed="X" n="0547c17"/><lb ed="R110" n="0149a14"/>身充滿法界。卽佛界也。又。入羅漢界。則煩惱障出。圓一切智。尙餘無明一所。留滯成知。入菩薩界。則
<lb ed="X" n="0547c18"/><lb ed="R110" n="0149a15"/>所知障出。圓道種智。此智旣從道種而流。則無明<anchor xml:id="nkr_note_add_0547c1801" n="0547c1801"/><anchor xml:id="beg0547c1801" n="0547c1801"/>已<anchor xml:id="end0547c1801"/>破。所知不留。但破猶未盡。若入佛界。則破盡無
<lb ed="X" n="0547c19"/><lb ed="R110" n="0149a16"/>明。寂智雙照。是名圓一切智一切種智。又。煩惱卽是無明內障。無明卽是煩惱外障。羅漢未全道種。
<lb ed="X" n="0547c20"/><lb ed="R110" n="0149a17"/>但過內障。未過外障故。於衆生塵勞界內。畏其復爲惑着。一出不敢復入。只能自覺。未能覺他有情。
<lb ed="X" n="0547c21"/><lb ed="R110" n="0149a18"/>菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0547c2101" n="0547c2101"/><anchor xml:id="beg0547c2101" n="0547c2101"/>已<anchor xml:id="end0547c2101"/>全道種。能以種種助道因緣。對治無明惑着。故能徧入塵勞。無復爲障。旣能自覺。能覺他也
<lb ed="X" n="0547c22"/><lb ed="R110" n="0149b01"/>佛則自他圓解。證究竟覺。全惑卽智。全障卽德。是爲覺滿○上三種智。分屬三人。欲人易解。故依別
<lb ed="X" n="0547c23"/><lb ed="R110" n="0149b02"/>敎漸次分別。若依頓敎。念佛成佛。不經漸次。何以故。念佛卽是佛之親種故。但得三昧開發。當念卽
<lb ed="X" n="0547c24"/><lb ed="R110" n="0149b03"/>入佛智。超過別敎諸位菩薩也。於十地中。位在初地</note>。</p>
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0548a" n="0548a"/>
<lb ed="X" n="0548a01"/><lb ed="R110" n="0149b04"/><p xml:id="pX62p0548a0101">阿彌陀。翻譯。釋云無量。卽觀經所稱無量壽佛也。
<lb ed="X" n="0548a02"/><lb ed="R110" n="0149b05"/>諸佛如來。智慧。功德。慈悲。攝化。神通。方便。及法身
<lb ed="X" n="0548a03"/><lb ed="R110" n="0149b06"/>等。一切雖皆云無量。惟壽命之脩短。則各隨本願。
<lb ed="X" n="0548a04"/><lb ed="R110" n="0149b07"/>彌陀住世願深。壽命亦稱無量。故號之曰阿彌陀。
<lb ed="X" n="0548a05"/><lb ed="R110" n="0149b08"/>噫。有彌陀之住世。則釋迦可滅度矣。念佛者。應作
<lb ed="X" n="0548a06"/><lb ed="R110" n="0149b09"/>本師替身觀<note place="inline">百</note>。</p>
<lb ed="X" n="0548a07"/><lb ed="R110" n="0149b10"/><p xml:id="pX62p0548a0701">身金色。身有三義。卽法身報身應身也。第法身一
<lb ed="X" n="0548a08"/><lb ed="R110" n="0149b11"/>端。乃諸佛垂敎之宗旨。念佛者若解其義。則根器
<lb ed="X" n="0548a09"/><lb ed="R110" n="0149b12"/>自利。他日出生境界。與中下二根不同。此一要義。
<lb ed="X" n="0548a10"/><lb ed="R110" n="0149b13"/>不可不詳。余爲一一述之。法身者。卽如來藏大涅
<lb ed="X" n="0548a11"/><lb ed="R110" n="0149b14"/>槃體。生滅心滅。眞如心現。卽名法身。此身無土可
<lb ed="X" n="0548a12"/><lb ed="R110" n="0149b15"/>來。無土可去。本法界身。周徧一切。何以故。葢心體
<lb ed="X" n="0548a13"/><lb ed="R110" n="0149b16"/>本寂。故曰眞如。取亦自心。離亦自心。余有偈曰。心
<lb ed="X" n="0548a14"/><lb ed="R110" n="0149b17"/>惟自心取。卽心成非相。非相宛轉生。故起衆生界。
<lb ed="X" n="0548a15"/><lb ed="R110" n="0149b18"/>世界悉幻法。皆卽自心造。離心心亦空。幻法憑誰
<lb ed="X" n="0548a16"/><lb ed="R110" n="0150a01"/>立。本無衆生相。那有諸法生。諸法尙不生。世界緣
<lb ed="X" n="0548a17"/><lb ed="R110" n="0150a02"/>誰起。此卽妙眞如。一路涅槃門。涅槃本如是。是卽
<lb ed="X" n="0548a18"/><lb ed="R110" n="0150a03"/>如來藏。十方諸如來。同此齊超越。同此證究竟。當
<lb ed="X" n="0548a19"/><lb ed="R110" n="0150a04"/>知此妙眞如。卽徧具徧造之本智。一切如來平等
<lb ed="X" n="0548a20"/><lb ed="R110" n="0150a05"/>之法身。念佛者。若達其義。則一念在佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0548a2001" n="0548a2001"/><anchor xml:id="beg0548a2001" n="0548a2001"/>卽<anchor xml:id="end0548a2001"/>成一念
<lb ed="X" n="0548a21"/><lb ed="R110" n="0150a06"/>智。念念在佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0548a2101" n="0548a2101"/><anchor xml:id="beg0548a2101" n="0548a2101"/>卽<anchor xml:id="end0548a2101"/>成念念智。念到念無可念。念入無
<lb ed="X" n="0548a22"/><lb ed="R110" n="0150a07"/>念。忽然念到心空解脫。萬境俱寂。當下瞥見彌陀
<lb ed="X" n="0548a23"/><lb ed="R110" n="0150a08"/>現前。故知卽是本性彌陀。淨土出生。故知卽是唯
<lb ed="X" n="0548a24"/><lb ed="R110" n="0150a09"/>心淨土。悟自他分別之等非。獲感應惟心之妙旨。
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0548b" n="0548b"/>
<lb ed="X" n="0548b01"/><lb ed="R110" n="0150a10"/>然但是凡地脩行。一念甚微。若非仗彼果位之佛
<lb ed="X" n="0548b02"/><lb ed="R110" n="0150a11"/>繫念。則此一念之力。果能破得無明重障乎。果能
<lb ed="X" n="0548b03"/><lb ed="R110" n="0150a12"/>斷得歷劫煩惱乎。惟旣達得眞如妙際。繫念一佛。
<lb ed="X" n="0548b04"/><lb ed="R110" n="0150a13"/>則彼果位之佛心。亦非定是他心。因地之念心。亦
<lb ed="X" n="0548b05"/><lb ed="R110" n="0150a14"/>非定是我心。總之法身之圓滿也。又按華嚴。釋迦
<lb ed="X" n="0548b06"/><lb ed="R110" n="0150a15"/>成正覺時。於其身中。普見一切衆生成正覺。乃至
<lb ed="X" n="0548b07"/><lb ed="R110" n="0150a16"/>普見一切衆生入涅槃。皆於此身中普見。此卽法
<lb ed="X" n="0548b08"/><lb ed="R110" n="0150a17"/>性徧體之義。可證法身之充滿。經云。佛身充滿於
<lb ed="X" n="0548b09"/><lb ed="R110" n="0150a18"/>法界。普現一切羣生前。隨緣赴感靡不周。而恒處
<lb ed="X" n="0548b10"/><lb ed="R110" n="0150b01"/>此菩提座。知釋迦之法身如是。卽知一切諸佛之
<lb ed="X" n="0548b11"/><lb ed="R110" n="0150b02"/>法身。亦知彌陀法身也。經云。一切諸如來。同共一
<lb ed="X" n="0548b12"/><lb ed="R110" n="0150b03"/>法身。一心一智慧。力無畏亦然。以上俱指法身言。
<lb ed="X" n="0548b13"/><lb ed="R110" n="0150b04"/>大約法身有三義。一平等無分別義。二寂體徧周
<lb ed="X" n="0548b14"/><lb ed="R110" n="0150b05"/>義。三眞如性無動壞。一切能隨緣用義。故此法身。
<lb ed="X" n="0548b15"/><lb ed="R110" n="0150b06"/>廣之原是法界。約之卽是唯心。以法界心。具法界
<lb ed="X" n="0548b16"/><lb ed="R110" n="0150b07"/>身。而卽造於法界不思議之緣。故旣法界緣顯。斯
<lb ed="X" n="0548b17"/><lb ed="R110" n="0150b08"/>得法界身彰。若具若造。俱莫思議。不思議者。卽是
<lb ed="X" n="0548b18"/><lb ed="R110" n="0150b09"/>唯心。智者觀門。知我一心。具造法界。造亦唯心。具
<lb ed="X" n="0548b19"/><lb ed="R110" n="0150b10"/>亦唯心。本不思議。以卽空。卽假。卽中。立不思議三
<lb ed="X" n="0548b20"/><lb ed="R110" n="0150b11"/>觀。方是顯法界之眞路。達唯心之妙旨。然彼三觀。
<lb ed="X" n="0548b21"/><lb ed="R110" n="0150b12"/>卽是圓觀。云不思議。非是不可思議。直是不得思
<lb ed="X" n="0548b22"/><lb ed="R110" n="0150b13"/>議。良由寂滅眞心。非以思議得入。以不思議中。正
<lb ed="X" n="0548b23"/><lb ed="R110" n="0150b14"/>是發觀智之眞路處。今不思議念門。與彼觀門。無
<lb ed="X" n="0548b24"/><lb ed="R110" n="0150b15"/>二無別。要須達得不思議。則彌陀法身不現而現。
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0548c" n="0548c"/>
<lb ed="X" n="0548c01"/><lb ed="R110" n="0150b16"/>我念佛心。由本智顯。是名眞實念法身佛。此一法
<lb ed="X" n="0548c02"/><lb ed="R110" n="0150b17"/>身。惟佛與佛。斯證究竟。報身者。莊嚴功德所報之
<lb ed="X" n="0548c03"/><lb ed="R110" n="0150b18"/>身。此身本由攝受衆生願力而起。故湧現爲莊嚴
<lb ed="X" n="0548c04"/><lb ed="R110" n="0151a01"/>功德之報身。亦是應化菩薩之身。所謂目廣如四
<lb ed="X" n="0548c05"/><lb ed="R110" n="0151a02"/>大海。毫廣如五須彌。一身之中。各有八萬四千光
<lb ed="X" n="0548c06"/><lb ed="R110" n="0151a03"/>明相好。則身量亦屬無邊。惟大菩薩。斯能見得。卽
<lb ed="X" n="0548c07"/><lb ed="R110" n="0151a04"/>所謂尊特身也。應身者。分身一切世界應化之身。
<lb ed="X" n="0548c08"/><lb ed="R110" n="0151a05"/>或現丈六身。或現八尺身。其身惟隨衆生身量之
<lb ed="X" n="0548c09"/><lb ed="R110" n="0151a06"/>大小而應之。身具三十二相。八十種好。項上圓光。
<lb ed="X" n="0548c10"/><lb ed="R110" n="0151a07"/>及一身周圍之光。所現廣狹。亦是不齊。惟頂上肉
<lb ed="X" n="0548c11"/><lb ed="R110" n="0151a08"/>髻所現一相。更號之曰無見頂。雖大菩薩。終莫窺
<lb ed="X" n="0548c12"/><lb ed="R110" n="0151a09"/>其邊際。豈不卽應化身。亦卽見於無邊。此身四果
<lb ed="X" n="0548c13"/><lb ed="R110" n="0151a10"/>弟子。及有宿緣衆生。皆得見之。卽所謂應化身也。
<lb ed="X" n="0548c14"/><lb ed="R110" n="0151a11"/>今此句中所指之身。卽是功德莊嚴之報身。金色
<lb ed="X" n="0548c15"/><lb ed="R110" n="0151a12"/>者。不壞之色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c16"/><lb ed="R110" n="0151a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX62p0548c1601"><l>相好光明無等倫</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c17"/><lb ed="R110" n="0151a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0548c1701">觀經言佛報身。具有八萬四千相。一一相中。各有
<lb ed="X" n="0548c18"/><lb ed="R110" n="0151a15"/>八萬四千隨形好。一一好中。復有八萬四千光明。
<lb ed="X" n="0548c19"/><lb ed="R110" n="0151a16"/>一一光明。徧照十方念佛衆生。攝取不捨。乃至光
<lb ed="X" n="0548c20"/><lb ed="R110" n="0151a17"/>中所現化佛。不可具說。昔賢所謂人若念佛。卽有
<lb ed="X" n="0548c21"/><lb ed="R110" n="0151a18"/>一化如來住頂者。洵然慈悲大願。成就如是妙功
<lb ed="X" n="0548c22"/><lb ed="R110" n="0151b01"/>德力。巍巍如是。是爲尊特。倫。類也。言無復其類與
<lb ed="X" n="0548c23"/><lb ed="R110" n="0151b02"/>等也。三字一束。通透上下關節處。其佛光明相好。
<lb ed="X" n="0548c24"/><lb ed="R110" n="0151b03"/>各分八萬四千者。葢在衆生。具有八萬四千塵勞。
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0549a" n="0549a"/>
<lb ed="X" n="0549a01"/><lb ed="R110" n="0151b04"/>身生八萬四千毛竅。故到成佛。亦各分有八萬四
<lb ed="X" n="0549a02"/><lb ed="R110" n="0151b05"/>千光明相好也。又按觀經。彼佛圓光。大如百億大
<lb ed="X" n="0549a03"/><lb ed="R110" n="0151b06"/>千佛刹。於圓光中。恒沙化佛。乃至俱有無數化菩
<lb ed="X" n="0549a04"/><lb ed="R110" n="0151b07"/>薩。云何圓光若此其大。當知彼大圓光。乃是顯報
<lb ed="X" n="0549a05"/><lb ed="R110" n="0151b08"/>身佛之總光。此相好中各現光明八萬四千者。卽
<lb ed="X" n="0549a06"/><lb ed="R110" n="0151b09"/>是顯應身佛之別光。若總若別。各各俱有化佛應
<lb ed="X" n="0549a07"/><lb ed="R110" n="0151b10"/>現秘密妙門。莊嚴如是功德性海。豈容思議。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a08"/><lb ed="R110" n="0151b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX62p0549a0801"><l>白毫宛轉五須彌</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0549a09"/><lb ed="R110" n="0151b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0549a0901">須彌。山名。山在四大部洲之中。起自大海衝過日
<lb ed="X" n="0549a10"/><lb ed="R110" n="0151b13"/>月。高出三百三十六萬里。週圍之廣亦如之。又山
<lb ed="X" n="0549a11"/><lb ed="R110" n="0151b14"/>四面之中腰。俱是天王宮殿。四大天王各據一面。
<lb ed="X" n="0549a12"/><lb ed="R110" n="0151b15"/>各鎭一洲。故此四洲。分四天下。因此山之高廣。分
<lb ed="X" n="0549a13"/><lb ed="R110" n="0151b16"/>也。今報身佛。兩眉中間之白毫相。右旋宛轉。大如
<lb ed="X" n="0549a14"/><lb ed="R110" n="0151b17"/>五峙須彌。一相尙然。況八萬四千之全相乎。則其
<lb ed="X" n="0549a15"/><lb ed="R110" n="0151b18"/>身之尊特何如。</p>
<lb ed="X" n="0549a16"/><lb ed="R110" n="0152a01"/><p xml:id="pX62p0549a1601">按。釋迦應世之身。其長丈六。眉間白毫。八稜中空。
<lb ed="X" n="0549a17"/><lb ed="R110" n="0152a02"/>白如珂雪。長一丈五尺。週圍五寸。右旋宛轉。如琉
<lb ed="X" n="0549a18"/><lb ed="R110" n="0152a03"/>璃筒。從此放光。徧照無際。雖<name role="" type="person">鐵圍山</name>大幽暗處。隨
<lb ed="X" n="0549a19"/><lb ed="R110" n="0152a04"/>光所到。一切皆闢。卽此應身放光之毫相。可悟法
<lb ed="X" n="0549a20"/><lb ed="R110" n="0152a05"/>界之性。唯一智境。知釋迦毫相如此之勝。則知彌
<lb ed="X" n="0549a21"/><lb ed="R110" n="0152a06"/>陀白毫。亦八萬四千中之勝相矣。故經云。觀無量
<lb ed="X" n="0549a22"/><lb ed="R110" n="0152a07"/>壽佛者。從一相好入。但觀眉間白毫。極令明了。見
<lb ed="X" n="0549a23"/><lb ed="R110" n="0152a08"/>眉間白毫相者。八萬四千相好。自然當現。然在初
<lb ed="X" n="0549a24"/><lb ed="R110" n="0152a09"/>心。可準釋迦毫相之大小。先次現觀。則易成就。</p>
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0549b" n="0549b"/>
<lb ed="X" n="0549b01"/><lb ed="R110" n="0152a10"/><p xml:id="pX62p0549b0101">按寶王論。釋迦報身佛。所現眉間白毫一相。向上
<lb ed="X" n="0549b02"/><lb ed="R110" n="0152a11"/>右旋。圓濶三百六十萬里。此則僅與一峙須彌。相
<lb ed="X" n="0549b03"/><lb ed="R110" n="0152a12"/>去無幾。彌陀毫相。如彼其大。釋迦毫相。如此其小。
<lb ed="X" n="0549b04"/><lb ed="R110" n="0152a13"/>何釋迦之遜彼彌陀如是。噫佛則是同。非相遜也。
<lb ed="X" n="0549b05"/><lb ed="R110" n="0152a14"/>特釋迦在娑婆。是穢土耳。土穢。則佛之淨光易隱。
<lb ed="X" n="0549b06"/><lb ed="R110" n="0152a15"/>故身量之現。自不能大。彌陀在極樂。是淨土耳。土
<lb ed="X" n="0549b07"/><lb ed="R110" n="0152a16"/>淨。則佛之淨光易顯。故身量之現。自不至小。今觀
<lb ed="X" n="0549b08"/><lb ed="R110" n="0152a17"/>二佛毫相。則二土之優劣。亦可曉然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b09"/><lb ed="R110" n="0152a18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX62p0549b0901"><l>紺目澄淸四大海</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b10"/><lb ed="R110" n="0152b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0549b1001">紺卽深靑色之名。海卽在<name role="" type="person">須彌山</name>四面者是。兩目
<lb ed="X" n="0549b11"/><lb ed="R110" n="0152b02"/>長廣。如四大海之兩分。是卽其毫與目。俱無等倫
<lb ed="X" n="0549b12"/><lb ed="R110" n="0152b03"/>處。以上毫目二相。俱出十六觀經。</p>
<lb ed="X" n="0549b13"/><lb ed="R110" n="0152b04"/><p xml:id="pX62p0549b1301">按目睛紺色而復澄淸。色相之美。不待言矣。然佛
<lb ed="X" n="0549b14"/><lb ed="R110" n="0152b05"/>淸淨寶目。妙明智慧所報之目。十方洞視。無復障
<lb ed="X" n="0549b15"/><lb ed="R110" n="0152b06"/>礙。雖在衆生心念中者。佛眼悉見。則其色相之美
<lb ed="X" n="0549b16"/><lb ed="R110" n="0152b07"/>何須論。第從色相而言。亦是普利羣機處。菩薩見
<lb ed="X" n="0549b17"/><lb ed="R110" n="0152b08"/>是色相。卽得道種智圓。疾成功德報身。衆生或見
<lb ed="X" n="0549b18"/><lb ed="R110" n="0152b09"/>丈六。或見八尺二相。亦得諸根猛利。成熟法器。疾
<lb ed="X" n="0549b19"/><lb ed="R110" n="0152b10"/>證不退菩提道心。當知見是色相。卽見佛心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b20"/><lb ed="R110" n="0152b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX62p0549b2001"><l>光中化佛無數億</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0549b21"/><lb ed="R110" n="0152b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0549b2101">化佛卽分身世界之應身佛也。並在八萬四千光
<lb ed="X" n="0549b22"/><lb ed="R110" n="0152b13"/>明中流光滿界。各現化佛。故曰光中。又化有二義。
<lb ed="X" n="0549b23"/><lb ed="R110" n="0152b14"/>一自化應身。則曰化<anchor xml:id="nkr_note_add_0549b2301" n="0549b2301"/><anchor xml:id="beg0549b2301" n="0549b2301"/>佛<anchor xml:id="end0549b2301"/>。二化他成佛。亦曰化佛。彌
<lb ed="X" n="0549b24"/><lb ed="R110" n="0152b15"/>陀在因地時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0549b2401" n="0549b2401"/><anchor xml:id="beg0549b2401" n="0549b2401"/>已<anchor xml:id="end0549b2401"/>化三十六萬億一十一萬九千五
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0549c" n="0549c"/>
<lb ed="X" n="0549c01"/><lb ed="R110" n="0152b16"/>百人同至成時。何況到今成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0549c0101" n="0549c0101"/><anchor xml:id="beg0549c0101" n="0549c0101"/>已<anchor xml:id="end0549c0101"/>久。則分無數億
<lb ed="X" n="0549c02"/><lb ed="R110" n="0152b17"/>應身化佛廣化世間。其化更弘。而其化他。甯有億
<lb ed="X" n="0549c03"/><lb ed="R110" n="0152b18"/>數可量哉。</p>
<lb ed="X" n="0549c04"/><lb ed="R110" n="0153a01"/><p xml:id="pX62p0549c0401">按此與下句二化字。與度衆生三字相呼接。又與
<lb ed="X" n="0549c05"/><lb ed="R110" n="0153a02"/>末句咸令二字直貫。宜重化他一邊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c06"/><lb ed="R110" n="0153a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX62p0549c0601"><l>化菩薩衆亦無邊</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c07"/><lb ed="R110" n="0153a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0549c0701">亦字。承上光中來。一化佛應身均各有。化菩薩應
<lb ed="X" n="0549c08"/><lb ed="R110" n="0153a05"/>身爲隨侍。故曰化菩薩。盖此菩薩。雖卽觀音勢至
<lb ed="X" n="0549c09"/><lb ed="R110" n="0153a06"/>等所化應身。然亦須知三聖應身。俱同一體。何以
<lb ed="X" n="0549c10"/><lb ed="R110" n="0153a07"/>故。諸佛一法身中。原無分別相故。亦惟三相旣備。
<lb ed="X" n="0549c11"/><lb ed="R110" n="0153a08"/>法體斯全。何以故。仍卽一佛三身義故。又化有二
<lb ed="X" n="0549c12"/><lb ed="R110" n="0153a09"/>義。同上。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c13"/><lb ed="R110" n="0153a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX62p0549c1301"><l>四十八願度衆生</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c14"/><lb ed="R110" n="0153a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0549c1401">彌陀在因地時。號曰法藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0549c1401" n="0549c1401"/><anchor xml:id="beg0549c1401" n="0549c1401"/>比<anchor xml:id="end0549c1401"/>丘。誓有四十八<anchor xml:id="nkr_note_add_0549c1402" n="0549c1402"/><anchor xml:id="beg0549c1402" n="0549c1402"/>願<anchor xml:id="end0549c1402"/>。謹
<lb ed="X" n="0549c15"/><lb ed="R110" n="0153a12"/>出願文列后。願諸同志。留意細參。</p>
<lb ed="X" n="0549c16"/><lb ed="R110" n="0153a13"/><p xml:id="pX62p0549c1601">衆生。衆緣和合而生之謂。盖衆生出生。本無自性。
<lb ed="X" n="0549c17"/><lb ed="R110" n="0153a14"/>所生之性。皆由緣會。所會之緣。皆因業招。在人有
<lb ed="X" n="0549c18"/><lb ed="R110" n="0153a15"/>三業。身業。口業。意業也。佛立四十八願。攝授衆生。
<lb ed="X" n="0549c19"/><lb ed="R110" n="0153a16"/>令結淨緣。敎以念佛見佛。謝彼塵業。勝緣一値。直
<lb ed="X" n="0549c20"/><lb ed="R110" n="0153a17"/>往無礙。徑生淨土。徑入蓮胎。故知念佛一門。非同
<lb ed="X" n="0549c21"/><lb ed="R110" n="0153a18"/>小緣。乃彌陀慈悲開度之大因緣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c22"/><lb ed="R110" n="0153b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX62p0549c2201"><l>九品咸令登彼岸</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c23"/><lb ed="R110" n="0153b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0549c2301">九品。先分上中下三品。三品之中。又各分三品。是
<lb ed="X" n="0549c24"/><lb ed="R110" n="0153b03"/>謂蓮華九品也。衆生出生其國。托胎蓮華之內。謂
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0550a" n="0550a"/>
<lb ed="X" n="0550a01"/><lb ed="R110" n="0153b04"/>之蓮胎。與此土之投入母胎者不同。盖此則從愛
<lb ed="X" n="0550a02"/><lb ed="R110" n="0153b05"/>染生。彼則從法化生。昔賢有願云。願生西方淨土
<lb ed="X" n="0550a03"/><lb ed="R110" n="0153b06"/>中。九品蓮華爲父母。華開見佛悟無生。不退菩薩
<lb ed="X" n="0550a04"/><lb ed="R110" n="0153b07"/>爲伴侶。願中上二句。卽是托胎蓮華之意。但第三
<lb ed="X" n="0550a05"/><lb ed="R110" n="0153b08"/>句無生二字意甚奧。余按之。卽是菩薩通達無我
<lb ed="X" n="0550a06"/><lb ed="R110" n="0153b09"/>法門也。盖衆生之生。本無自性。旣無自性生。亦無
<lb ed="X" n="0550a07"/><lb ed="R110" n="0153b10"/>自性死。出生入死。皆由諸緣爲聚散。若離諸緣。畢
<lb ed="X" n="0550a08"/><lb ed="R110" n="0153b11"/>竟無生。故圓覺云。知幻卽離。不作方便。離幻卽覺。
<lb ed="X" n="0550a09"/><lb ed="R110" n="0153b12"/>亦非漸次。此中當有一大悟處。若在此土修證未
<lb ed="X" n="0550a10"/><lb ed="R110" n="0153b13"/>悟者。一到見佛。未有不悟。第彼土蓮開有遲速。則
<lb ed="X" n="0550a11"/><lb ed="R110" n="0153b14"/>見佛非無早晚也。大抵上品之蓮。其開最速。中品
<lb ed="X" n="0550a12"/><lb ed="R110" n="0153b15"/>次之。下品則遲矣。何以故。盖因此土衆生。有根器
<lb ed="X" n="0550a13"/><lb ed="R110" n="0153b16"/>利鈍之不同。有功力淺深之不一。亦有生前從未
<lb ed="X" n="0550a14"/><lb ed="R110" n="0153b17"/>念佛。迨到臨終苦逼。經善知識指點。方始憶念者。
<lb ed="X" n="0550a15"/><lb ed="R110" n="0153b18"/>勇猛以疾亦得生蓮。是以蓮華之生則同。蓮華之
<lb ed="X" n="0550a16"/><lb ed="R110" n="0154a01"/>開則不同也。若論往生一節。生時亦非無據。臨終
<lb ed="X" n="0550a17"/><lb ed="R110" n="0154a02"/>必有瑞相現前。或見金蓮擁足。或見彌陀來迎。或
<lb ed="X" n="0550a18"/><lb ed="R110" n="0154a03"/>滿眼光明。遍照無極。淨土聖境。一時俱現。或聞天
<lb ed="X" n="0550a19"/><lb ed="R110" n="0154a04"/>樂。或聞妙香。此時定知決生淨土。乃至復有生前
<lb ed="X" n="0550a20"/><lb ed="R110" n="0154a05"/>造罪。到臨終時。地獄惡相。顯現在前。猛火燄<g ref="#CB08504">𦦨</g>。乘
<lb ed="X" n="0550a21"/><lb ed="R110" n="0154a06"/>虗來襲。忽化一陣淸涼風。而送歸淨土者。此由悔
<lb ed="X" n="0550a22"/><lb ed="R110" n="0154a07"/>罪猛利。一念心疾。能抵百年悠悠業力。觀經下品
<lb ed="X" n="0550a23"/><lb ed="R110" n="0154a08"/>往生之輩<g ref="#CB15269">𩔗</g>如此。但到此時靠著念佛。定須立起
<lb ed="X" n="0550a24"/><lb ed="R110" n="0154a09"/>如山願力堅牢不動。決志求生。必令佛光從我照
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0550b" n="0550b"/>
<lb ed="X" n="0550b01"/><lb ed="R110" n="0154a10"/>見。必令寶華從我擁起。則感應道交。自然瞥見本
<lb ed="X" n="0550b02"/><lb ed="R110" n="0154a11"/>性彌陀。自淨土來。自淨土去。我於爾時。隨從佛後。
<lb ed="X" n="0550b03"/><lb ed="R110" n="0154a12"/>乘寶蓮華。逕生其國。此卽九品蓮華托胎之始。但
<lb ed="X" n="0550b04"/><lb ed="R110" n="0154a13"/>在此時見佛。要知卽是本性彌陀。何以故。一切衆
<lb ed="X" n="0550b05"/><lb ed="R110" n="0154a14"/>生悉各具有如是自性功德故。雖非現成所有。亦
<lb ed="X" n="0550b06"/><lb ed="R110" n="0154a15"/>非假緣作合。特不蒙彼佛感應。則不顯。當知自性
<lb ed="X" n="0550b07"/><lb ed="R110" n="0154a16"/>功德。靡不徧造。靡不徧具。念佛卽是造此功德性。
<lb ed="X" n="0550b08"/><lb ed="R110" n="0154a17"/>見佛卽是具此功德性也。又見彼佛眞身。必華開
<lb ed="X" n="0550b09"/><lb ed="R110" n="0154a18"/>后方見。見則未有不悟。此則但是感應道交。故性
<lb ed="X" n="0550b10"/><lb ed="R110" n="0154b01"/>佛顯。譬如鴻爪印泥。鴻杳而印在泥。若知自性由
<lb ed="X" n="0550b11"/><lb ed="R110" n="0154b02"/>印而顯。則一時佛現在前。非同假緣。故知卽是自
<lb ed="X" n="0550b12"/><lb ed="R110" n="0154b03"/>性佛迎自性衆生也。</p>
<lb ed="X" n="0550b13"/><lb ed="R110" n="0154b04"/><p xml:id="pX62p0550b1301">咸令二字甚直截。佛以眞如性海功德之力。成就
<lb ed="X" n="0550b14"/><lb ed="R110" n="0154b05"/>如是九品蓮華。正爲一切有情。令得咸生也。但得
<lb ed="X" n="0550b15"/><lb ed="R110" n="0154b06"/>衆生。信有淨土。立願求生。加以念佛功力。助彼信
<lb ed="X" n="0550b16"/><lb ed="R110" n="0154b07"/>力願力。無論根器利鈍。無論造有十惡五逆一切
<lb ed="X" n="0550b17"/><lb ed="R110" n="0154b08"/>極重罪業。皆得帶業往生。何以故。一到見佛。則未
<lb ed="X" n="0550b18"/><lb ed="R110" n="0154b09"/>有不開悟故。況能至心向佛。卽是悔心猛利故。所
<lb ed="X" n="0550b19"/><lb ed="R110" n="0154b10"/>以不能害其往生信願也。要知彼九品蓮。上攝利
<lb ed="X" n="0550b20"/><lb ed="R110" n="0154b11"/>根上器。乃至一切菩薩。旁攝中下二根一切衆生。
<lb ed="X" n="0550b21"/><lb ed="R110" n="0154b12"/>直是普利羣機處。蓮華九品。出十六觀經。</p>
<lb ed="X" n="0550b22"/><lb ed="R110" n="0154b13"/><p xml:id="pX62p0550b2201">彼岸。卽指淨土。亦名極樂。蓮有九品。攝念佛者所
<lb ed="X" n="0550b23"/><lb ed="R110" n="0154b14"/>登之地。彼對此言。岸對海言。此土娑婆。是退地。出
<lb ed="X" n="0550b24"/><lb ed="R110" n="0154b15"/>生入死。輪迴不息。一切悉苦。故又別名爲苦海。衆
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0550c" n="0550c"/>
<lb ed="X" n="0550c01"/><lb ed="R110" n="0154b16"/>生沉溺其際。愛河浩浩。慾浪滾滾。那時復有出劫
<lb ed="X" n="0550c02"/><lb ed="R110" n="0154b17"/>之期。彼土極樂。是不退地。無生死。無輪迴。無諸男
<lb ed="X" n="0550c03"/><lb ed="R110" n="0154b18"/>女愛染情慾。一切衆生。純以化生。衣食資具。均以
<lb ed="X" n="0550c04"/><lb ed="R110" n="0155a01"/>法化。寶樓寶閣。園林池沼。一切俱是法性莊嚴之
<lb ed="X" n="0550c05"/><lb ed="R110" n="0155a02"/>功德。因是法性。敷演法樂。念念具足法喜禪悅樂。
<lb ed="X" n="0550c06"/><lb ed="R110" n="0155a03"/>增道損生樂。如是乃至第一義諦樂。非復此土所
<lb ed="X" n="0550c07"/><lb ed="R110" n="0155a04"/>受人天諸樂。極樂如彼。娑婆如此。正是濟此苦海
<lb ed="X" n="0550c08"/><lb ed="R110" n="0155a05"/>衆生所登之岸。衆生何不求生。又況生彼國<anchor xml:id="nkr_note_add_0550c0801" n="0550c0801"/><anchor xml:id="beg0550c0801" n="0550c0801"/>已<anchor xml:id="end0550c0801"/>。雖
<lb ed="X" n="0550c09"/><lb ed="R110" n="0155a06"/>復回轉生死界內。出入輪迴苦趣。開度娑婆一切
<lb ed="X" n="0550c10"/><lb ed="R110" n="0155a07"/>情緣眷屬。亦永不退。是則所謂不退菩薩之乘權
<lb ed="X" n="0550c11"/><lb ed="R110" n="0155a08"/>開化也。當此之時。或出娑婆。或回淨土。所願隨心。
<lb ed="X" n="0550c12"/><lb ed="R110" n="0155a09"/>豈不快哉。噫彌陀出世。實關一切衆生無窮無盡
<lb ed="X" n="0550c13"/><lb ed="R110" n="0155a10"/>不可思議之福量。衆生不信極樂。不信彌陀。則曷
<lb ed="X" n="0550c14"/><lb ed="R110" n="0155a11"/>不信自性功德中之福量哉。中峰懷淨土詩云。六
<lb ed="X" n="0550c15"/><lb ed="R110" n="0155a12"/>方佛出廣長舌。俱讚娑婆念佛人。須信九品蓮世
<lb ed="X" n="0550c16"/><lb ed="R110" n="0155a13"/>界。無時不散劫壺春。又云。塵沙劫又塵沙劫。數盡
<lb ed="X" n="0550c17"/><lb ed="R110" n="0155a14"/>塵沙劫未休。當念只因情未瞥。無邊生死自覊留。
<lb ed="X" n="0550c18"/><lb ed="R110" n="0155a15"/>又云。念佛須期念到頭。到頭和念一齊收。娑婆苦
<lb ed="X" n="0550c19"/><lb ed="R110" n="0155a16"/>海風濤靜。穩泛蓮<g ref="#CB15131">邦</g>般若舟。願諸同志。勉旃勉旃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c20"/><lb ed="R110" n="0155a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX62p0550c2001">南無<name role="" type="person">西方極樂世界</name>接引導師大慈大悲阿彌陀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c21"/><lb ed="R110" n="0155a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX62p0550c2101">南無。亦翻曩謨。亦翻那摩。亦翻皈依。亦翻歸命。釋
<lb ed="X" n="0550c22"/><lb ed="R110" n="0155b01"/>有三義。一求自度。二爲他求度。三普爲一切有情
<lb ed="X" n="0550c23"/><lb ed="R110" n="0155b02"/>求圓度。發此圓度之心。卽菩提心。依菩提心。稱南
<lb ed="X" n="0550c24"/><lb ed="R110" n="0155b03"/>無佛。是今釋法。華嚴所謂最初一念發心之時。便
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0551a" n="0551a"/>
<lb ed="X" n="0551a01"/><lb ed="R110" n="0155b04"/>成正覺。卽是此意。</p>
<lb ed="X" n="0551a02"/><lb ed="R110" n="0155b05"/><p xml:id="pX62p0551a0201"><name role="" type="person">西方極樂世界</name>。義<anchor xml:id="nkr_note_add_0551a0201" n="0551a0201"/><anchor xml:id="beg0551a0201" n="0551a0201"/>已<anchor xml:id="end0551a0201"/>略出彼岸節。又彌陀經云。從
<lb ed="X" n="0551a03"/><lb ed="R110" n="0155b06"/>是西方過十萬億佛土。有世界。國名極樂。極樂去
<lb ed="X" n="0551a04"/><lb ed="R110" n="0155b07"/>此十萬億。所隔甚遙。觀經云。到在彈指。又云。如一
<lb ed="X" n="0551a05"/><lb ed="R110" n="0155b08"/>念頃。卽生彼國。良以心無涯際。離遠近相。離去來
<lb ed="X" n="0551a06"/><lb ed="R110" n="0155b09"/>相。一念卽生。是卽生於吾心所具之土也。故旣託
<lb ed="X" n="0551a07"/><lb ed="R110" n="0155b10"/>彼勝緣。得蒙感應。有何不到○按此土娑婆。具有
<lb ed="X" n="0551a08"/><lb ed="R110" n="0155b11"/>四土。一凡聖同居土。二方便有餘土。三實報莊嚴
<lb ed="X" n="0551a09"/><lb ed="R110" n="0155b12"/>無障礙土。四常寂光淨土。又地獄餓鬼畜生阿脩
<lb ed="X" n="0551a10"/><lb ed="R110" n="0155b13"/>羅人天六趣爲凡。聲聞緣覺菩薩佛四趣爲聖。凡
<lb ed="X" n="0551a11"/><lb ed="R110" n="0155b14"/>濁聖淨。一隱一顯。受分段身。與聖同居。故曰凡聖
<lb ed="X" n="0551a12"/><lb ed="R110" n="0155b15"/>同居。此土卽是六趣衆生之界。證方便道。斷煩惱
<lb ed="X" n="0551a13"/><lb ed="R110" n="0155b16"/>障。受法性身。尙餘無明一障未破。故曰方便有餘。
<lb ed="X" n="0551a14"/><lb ed="R110" n="0155b17"/>此土卽是聲聞緣覺等羅漢所居。受功德莊嚴法
<lb ed="X" n="0551a15"/><lb ed="R110" n="0155b18"/>性報身。色心交澈。根塵互融。身土不二。無復障礙。
<lb ed="X" n="0551a16"/><lb ed="R110" n="0156a01"/>卽華嚴所謂因陀羅網世界也。此土圓位菩薩所
<lb ed="X" n="0551a17"/><lb ed="R110" n="0156a02"/>居。故曰實報莊嚴無障礙土。離身無土。離土無身。
<lb ed="X" n="0551a18"/><lb ed="R110" n="0156a03"/>身土一如。湛然常寂。是名常寂光淨土。此土惟佛
<lb ed="X" n="0551a19"/><lb ed="R110" n="0156a04"/>所居。大抵析分則濁。圓融則淨。菩薩發菩提心。平
<lb ed="X" n="0551a20"/><lb ed="R110" n="0156a05"/>等開度。<anchor xml:id="nkr_note_add_0551a2001" n="0551a2001"/><anchor xml:id="beg0551a2001" n="0551a2001"/>已<anchor xml:id="end0551a2001"/>入圓位。佛則圓極。如上四土。極樂亦同。
<lb ed="X" n="0551a21"/><lb ed="R110" n="0156a06"/>第凡聖同居一土。惟極樂爲獨淨。所以淨者。他方
<lb ed="X" n="0551a22"/><lb ed="R110" n="0156a07"/>佛土。六趣具足。彼國極樂同居一土。惟有天人二
<lb ed="X" n="0551a23"/><lb ed="R110" n="0156a08"/>趣。地獄。餓鬼。畜生。脩羅。四趣則無。且一佛攝化。又
<lb ed="X" n="0551a24"/><lb ed="R110" n="0156a09"/>無邪魔外道壞亂佛法。所以天人二趣。俱發菩提
<pb ed="X" xml:id="X62.1195.0551b" n="0551b"/>
<lb ed="X" n="0551b01"/><lb ed="R110" n="0156a10"/>道心。純以蓮華化生。一一交接。悉是大乘淸淨良
<lb ed="X" n="0551b02"/><lb ed="R110" n="0156a11"/>伴。又天人二趣。交通往來。凡聖二途。聖應時現。與
<lb ed="X" n="0551b03"/><lb ed="R110" n="0156a12"/>此娑婆佛惟曠劫一出世者。相去懸殊矣。又況彼
<lb ed="X" n="0551b04"/><lb ed="R110" n="0156a13"/>土衆生。功德。智慧。二莊嚴相。同佛菩薩。是謂同居
<lb ed="X" n="0551b05"/><lb ed="R110" n="0156a14"/>一土淨。則以上三土。益可曉矣。</p>
<lb ed="X" n="0551b06"/><lb ed="R110" n="0156a15"/><p xml:id="pX62p0551b0601">導師。謂引導衆生。入佛知見。故佛稱導師。佛居西
<lb ed="X" n="0551b07"/><lb ed="R110" n="0156a16"/>方淨土。接引此方濁土衆生。故復稱爲接引導師。</p>
<lb ed="X" n="0551b08"/><lb ed="R110" n="0156a17"/><p xml:id="pX62p0551b0801">與一切樂。名大慈心。<g ref="#CB15072">㧞</g>一切苦。名大悲心。慈悲徧
<lb ed="X" n="0551b09"/><lb ed="R110" n="0156a18"/>攝。與<g ref="#CB15072">㧞</g>同時。名大慈大悲心。經云。阿彌陀佛。慈悲
<lb ed="X" n="0551b10"/><lb ed="R110" n="0156b01"/>光明。徧照法界。普作覆護。不令墜墮。慈悲願力。徧
<lb ed="X" n="0551b11"/><lb ed="R110" n="0156b02"/>周法界。普作攝受。不令漏失。陰入界身。徧同法界。
<lb ed="X" n="0551b12"/><lb ed="R110" n="0156b03"/>普令了悟。不令退轉。念佛者。發圓度之心。念樂土
<lb ed="X" n="0551b13"/><lb ed="R110" n="0156b04"/>之佛。則功德巍巍。莊嚴可徧法界矣。安有娑婆世
<lb ed="X" n="0551b14"/><lb ed="R110" n="0156b05"/>界。不卽打開淨土。安有願生淨土。而不卽往覲彌
<lb ed="X" n="0551b15"/><lb ed="R110" n="0156b06"/>陀也哉。噫因果一向頓圓。總不離乎當念。但在因
<lb ed="X" n="0551b16"/><lb ed="R110" n="0156b07"/>地發此大心。實是廣<anchor xml:id="nkr_note_add_0551b1601" n="0551b1601"/><anchor xml:id="beg0551b1601" n="0551b1601"/>己<anchor xml:id="end0551b1601"/>福量。而在果位證此大心。
<lb ed="X" n="0551b17"/><lb ed="R110" n="0156b08"/>方是普利羣機。當念一著。宜防失足。戒之哉。一登
<lb ed="X" n="0551b18"/><lb ed="R110" n="0156b09"/>極樂。入無生忍。卽是衆生果圓之位。普願斯人。回
<lb ed="X" n="0551b19"/><lb ed="R110" n="0156b10"/>頭猛省。</p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0547b0601" to="#end0547b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">芽<note type="cf1">X62n1195_p0547b07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">茅</rdg></app>
<app from="#beg0547c1801" to="#end0547c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0547c2101" to="#end0547c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0548a2001" to="#end0548a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卽</lem><rdg wit="#wit.orig">印</rdg></app>
<app from="#beg0548a2101" to="#end0548a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卽</lem><rdg wit="#wit.orig">印</rdg></app>
<app from="#beg0549b2301" to="#end0549b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">佛</lem><rdg wit="#wit.orig">拂</rdg></app>
<app from="#beg0549b2401" to="#end0549b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0549c0101" to="#end0549c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0549c1401" to="#end0549c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">比</lem><rdg wit="#wit.orig">此</rdg></app>
<app from="#beg0549c1402" to="#end0549c1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">願</lem><rdg wit="#wit.orig">顧</rdg></app>
<app from="#beg0550c0801" to="#end0550c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0551a0201" to="#end0551a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0551a2001" to="#end0551a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0551b1601" to="#end0551b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0547b0601" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X62.0547b06.15" target="#nkr_note_add_0547b0601">芽【CB】，茅【卍續】</note>
<note n="0547c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0547c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0548a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a2001">卽【CB】，印【卍續】</note>
<note n="0548a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a2101">卽【CB】，印【卍續】</note>
<note n="0549b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549b2301">佛【CB】，拂【卍續】</note>
<note n="0549b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0549c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0549c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549c1401">比【CB】，此【卍續】</note>
<note n="0549c1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549c1402">願【CB】，顧【卍續】</note>
<note n="0550c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0551a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0551a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0551b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551b1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>